We weten tegenwoordig ontzettend veel over gezondheid. Of misschien moet ik zeggen: we krijgen ontzettend veel informatie over gezondheid naar ons toe. De ene dag moet je nuchter sporten. De volgende dag absoluut niet. Je moet vasten, je bloedsuiker stabiel houden, koud douchen, supplementen slikken, 10.000 stappen zetten, genoeg eiwitten eten, je hormonen ondersteunen, je zenuwstelsel reguleren en natuurlijk ook nog acht uur slapen.
En veel daarvan kan hartstikke interessant zijn. Maar na ruim 10 jaar werken met vrouwen en gezondheid denk ik steeds vaker: als je écht goed wilt worden in gezondheid, moet je vooral heel goed worden in het begrijpen van je eigen lichaam. Want uiteindelijk kun je alles ‘goed’ doen en ondertussen volledig voorbijgaan aan wat jouw lichaam nodig heeft.
Gezondheid is niet één protocol
Dat is misschien wel één van de belangrijkste dingen die ik door de jaren heen heb geleerd. Wat voor de ene vrouw fantastisch werkt, hoeft voor de andere helemaal niet de juiste keuze te zijn. De één voelt zich geweldig bij drie maaltijden per dag, terwijl een ander veel beter functioneert als ze tussendoor iets eet. De één heeft baat bij intensief sporten, terwijl iemand die al maanden uitgeput is misschien eerst iets heel anders nodig heeft.
En ook wat jouw lichaam nodig heeft, blijft niet je hele leven hetzelfde. Wat op je 25e prima werkte, kan op je 40e ineens anders voelen. Je cyclus verandert. Je spiermassa verandert. Je hormonen veranderen. Je herstel verandert. Je leven verandert. Daarom vind ik gezondheid veel interessanter wanneer je stopt met zoeken naar dé perfecte manier en begint te kijken naar jouw eigen situatie.
Leer de signalen van je lichaam herkennen
Ik denk dat we dit ergens een beetje zijn kwijtgeraakt. We kijken naar onze smartwatch om te bepalen of we goed hebben geslapen. Naar een app om te zien wanneer we ongesteld moeten worden. Naar een voedingsapp om te bepalen of we genoeg hebben gegeten. Terwijl je lichaam je zelf ook ontzettend veel informatie geeft.
- Hoe is je energie gedurende de dag?
- Hoe slaap je?
- Hoe voel je je als je wakker wordt?
- Hoe ziet je cyclus eruit?
- Heb je veel PMS-klachten?
- Hoe is je stoelgang?
- Heb je na een maaltijd uren energie of krijg je om 15.00 uur enorme trek?
- Hoe herstel je van een training?
- Kun je spiermassa opbouwen?
- Heb je vaak hoofdpijn?
- Hoe reageer je op stress?
Samen vertellen ze iets over hoe het met je gaat.
Meten kan ontzettend waardevol zijn
Tegelijkertijd ben ik absoluut niet van ‘luister gewoon naar je lichaam en dan weet je alles’. Sommige dingen kun je namelijk helemaal niet voelen. Je kunt je prima voelen en toch een hoge bloeddruk hebben. Je kunt niet aan jezelf voelen hoe hoog je ferritine is. Je weet zonder te meten niet hoe je bloedlipiden eruitzien. En je kunt ook niet betrouwbaar inschatten wat je omega-3-status is. Daarom vind ik meten juist interessant als aanvulling op wat je zelf merkt.
Niet om geobsedeerd te raken door iedere waarde, maar om af en toe objectief te kijken: waar sta ik eigenlijk? Dat kan met regulier bloedonderzoek wanneer daar een aanleiding voor is, maar bijvoorbeeld ook door je bloeddruk te kennen, je cyclus bij te houden en gericht bepaalde voedingsstatussen te meten. Meten, begrijpen en vervolgens bepalen of er überhaupt iets aangepast hoeft te worden.
Kijk verder dan alleen naar gewicht
Dit is er eentje waar ik zelf steeds meer mee bezig ben. We hebben gezondheid heel lang gekoppeld aan gewicht. En natuurlijk kan lichaamsgewicht relevante informatie geven, maar het vertelt bij lange na niet het hele verhaal. Zeker vanaf je 35e à 40e zou ik veel meer aandacht krijgen voor spiermassa.Niet alleen omdat spieren bepalen hoe sterk je bent, maar ook omdat spierweefsel een belangrijke rol speelt in je glucosehuishouding en insulinegevoeligheid. Daarnaast wordt het behoud van spiermassa steeds belangrijker naarmate we ouder worden.
Hetzelfde geldt voor botgezondheid. Dat zijn dingen waar je op je 70e heel veel profijt van kunt hebben, maar waarvan je de basis veel eerder legt. Daarom train ik zelf inmiddels ook anders naar gezondheid toe. Niet alleen: hoe wil ik er nu uitzien?Maar vooral: wat wil ik dat mijn lichaam over 20, 30 of 40 jaar nog kan?
Je cyclus is óók informatie
Voor vrouwen vind ik de menstruatiecyclus één van de interessantste bronnen van informatie. Niet omdat iedere cyclus exact 28 dagen moet duren. En ook niet omdat iedere afwijking meteen betekent dat er hormonaal iets mis is. Maar veranderingen kunnen wel interessant zijn. Wordt je cyclus ineens veel korter of langer? Verandert je bloedverlies? Krijg je ineens veel meer PMS? Slaap je in bepaalde fasen slechter? Verandert je cyclus richting je 40e? Als je dat bijhoudt, ga je patronen herkennen. En juist richting de perimenopauze kan dat waardevolle informatie geven, omdat veranderingen in de cyclus soms al beginnen voordat je zelf überhaupt aan de overgang denkt.
De basis blijft verrassend eenvoudig
We kunnen gezondheid ontzettend ingewikkeld maken. En geloof me: ik vind alle biochemie erachter juist fantastisch interessant. Maar uiteindelijk kom ik na al die jaren toch steeds weer terug bij een aantal dingen. Eet grotendeels volwaardige voeding. Zorg dat je voldoende eiwitten binnenkrijgt. Eet veel verschillende plantaardige voedingsmiddelen. Beweeg iedere dag. Doe aan krachttraining. Slaap voldoende. Drink niet te veel alcohol. Rook niet. Zorg voor ontspanning en verbinding met andere mensen. En kijk vervolgens wat jij daarnaast nodig hebt.
Misschien is dat aandacht voor je ijzerstatus. Misschien je vitamine D. Misschien omega-3. Misschien je hormonen. Misschien moet je helemaal niets toevoegen, maar juist beter gaan slapen. Daar zit voor mij het verschil tussen zomaar allerlei gezondheidsadviezen volgen en daadwerkelijk begrijpen waar je mee bezig bent.
Healthy aging begint niet als je oud bent
Dit is misschien wel het onderwerp waar ik de laatste jaren het meest enthousiast over ben geworden. We denken bij gezond ouder worden al snel aan iets voor later. Maar je gezondheid op je 60e en 70e begint natuurlijk niet ineens op je 60e verjaardag. De spiermassa die je nu opbouwt. De conditie van je botten. Je voedingspatroon. Hoeveel je beweegt. Of je rookt. Hoe je met slaap omgaat. Je bloeddruk en andere cardiovasculaire risicofactoren. Wat je jarenlang doet, telt op. En dat vind ik eigenlijk juist heel positief. Want je hoeft niet te wachten totdat er iets misgaat voordat je aandacht aan je gezondheid geeft.
Je hoeft gezondheid niet perfect te doen
Na alles wat ik hierboven schrijf, wil ik vooral niet dat gezondheid nóg een project wordt waarin je iedere dag een tien moet halen. Ik eet ook weleens iets omdat ik het gewoon ontzettend lekker vind. Ik mis trainingen. Ik slaap soms te weinig. En mijn leven is absoluut niet iedere week perfect ingericht rondom ‘optimale gezondheid’. Dat hoeft voor mij ook helemaal niet. Waar ik veel meer in geloof, is dat je begrijpt welke dingen voor jouw gezondheid het meeste verschil maken en dat je die over een hele lange periode zo vaak mogelijk blijft doen.
Dus als je écht goed wilt worden in gezondheid? Leer. Meet waar dat zinvol is. Word nieuwsgierig naar je eigen lichaam. En kijk niet alleen naar wat je vandaag wilt veranderen, maar ook naar het lichaam waarin je over 20 of 30 jaar nog steeds wilt leven.
Dat is voor mij healthy aging ♡